Bu sitedeki her rakam ve ona nasıl ulaştığımız.
Aşağıdaki her iddia için kaynağı, attığımız adımları, sonucu, bir şüphecinin sorabileceklerini ve hesabı kendiniz nasıl yeniden çalıştırabileceğinizi gösteriyoruz. Bir rakam kendi modelimizden geliyorsa, bunu ilk satırda söylüyoruz. Kamu kayıtlarına verilen bağlantılar kaydın kendisine gider, asla bizim analizimize değil.
Sürüm 1, 4 Kasım 2026. Sitedeki bir rakam değiştiğinde bu sayfa da onunla birlikte değişir.
Kelowna yakınında orman yangınlarının 10’da 7’si insan kaynaklı.
Kelowna yakınlarında orman yangınlarının 10’da 7’si insan kaynaklı. (Not 1: 2010–2025 arasında Kelowna şehir merkezinin 15 km yakınında kaydedilen 140 orman yangınının 97’si insan kaynaklı, 24’ü yıldırım kaynaklıydı; 19’unun nedeni bilinmiyor.)
Veri nereden geliyor
BC Wildfire Service, Fire Incident Locations (Historical); BC Data Catalogue’daki bir eyalet veri seti. Her kayıt, kurumun müdahale ettiği tek bir olaydır; konumu, yılı, türü ve nedeni kurumun kaydettiği şekilde yer alır. Hiçbir nedeni değiştirmedik.
Adım adım nasıl saydık
- Merkez noktası: Kelowna şehir merkezi, 49.888 N, 119.496 W (Bernard Avenue ile Water Street yakını).
- Yarıçap: 15 km. Bu alan Kelowna, West Kelowna, Westbank First Nation, Lake Country ve Peachland’i, yani ilk 1.552 sensörün kapsayacağı bölgeyi içine alır. Sonuçlardaki en uzak yangın 14,9 km mesafede.
- Dönem: 2010–2025 yangın yılları; tamamlanmış en son on altı sezon.
- Kayıt türü: yalnızca “Fire” türündeki kayıtlar. Veri setinde ayrıca “nuisance fire” kayıtları (çoğu 0,01 ha olarak kaydedilmiş, söndürülmeden bırakılmış kamp ateşleri), yangın çıkmayan duman ihbarları, eğitimler, planlı yakmalar ve mükerrer kayıtlar da var. İhbarları değil, yangınları sayıyoruz.
- Neden: kurumun kaydettiği FIRE_CAUSE alanı: Person (insan), Lightning (yıldırım) ya da Unknown (bilinmiyor).
- Hesap: Person sayısını toplama böl.
Sonuç
| Neden (BCWS kaydına göre) | Yangın | 140’ın tamamı içindeki payı | Nedeni bilinen 121 içindeki payı |
|---|---|---|---|
| İnsan | 97 | 69.3% | 80.2% |
| Yıldırım | 24 | 17.1% | 19.8% |
| Bilinmiyor | 19 | 13.6% | |
| Toplam | 140 | 100% |
140’ta 97, %69,3 eder; yuvarlayınca 10’da 7. %80 rakamını (nedeni bilinen yangınlar içindeki insan kaynaklı pay) kullanmadık, çünkü bu rakam nedeni bilinmeyen yangınların da bilinenlerle aynı oranda dağıldığını varsayar. 10’da 7 temkinli okumadır.
Yıllara göre, 2010–2025
| Yıl | İnsan | Yıldırım | Bilinmiyor | Toplam |
|---|---|---|---|---|
| 2010 | 8 | 1 | 1 | 10 |
| 2011 | 7 | 2 | 1 | 10 |
| 2012 | 11 | 4 | 2 | 17 |
| 2013 | 4 | 0 | 1 | 5 |
| 2014 | 5 | 4 | 0 | 9 |
| 2015 | 4 | 0 | 2 | 6 |
| 2016 | 3 | 2 | 0 | 5 |
| 2017 | 5 | 0 | 1 | 6 |
| 2018 | 7 | 5 | 1 | 13 |
| 2019 | 4 | 1 | 3 | 8 |
| 2020 | 1 | 0 | 1 | 2 |
| 2021 | 9 | 0 | 0 | 9 |
| 2022 | 7 | 2 | 0 | 9 |
| 2023 | 7 | 1 | 3 | 11 |
| 2024 | 1 | 2 | 2 | 5 |
| 2025 | 14 | 0 | 1 | 15 |
Daire, yıllar ya da filtre farklı seçilseydi ne olurdu?
Haklı bir itiraz şu: 10’da 7, bizim yaptığımız seçimlere bağlı. Bu yüzden aynı sayımı dokuz farklı şekilde yaptık: üç yarıçap, üç dönem, “nuisance fire” kayıtlarıyla ve onlarsız. Gölgeli satır sitede kullanılan satırdır.
| Yarıçap | Yıllar | Sayılan kayıtlar | İnsan | Yıldırım | Bilinmiyor | Toplam | İnsan kaynaklı pay | Yalnızca nedeni bilinenler |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 10 km | 2010–2025 | Yalnızca Fire | 39 | 12 | 11 | 62 | 62.9% | 76.5% |
| 10 km | 2010–2025 | Fire + Nuisance Fire | 51 | 12 | 23 | 86 | 59.3% | 81.0% |
| 10 km | 2000–2025 | Yalnızca Fire | 66 | 20 | 19 | 105 | 62.9% | 76.7% |
| 10 km | 2000–2025 | Fire + Nuisance Fire | 78 | 20 | 57 | 155 | 50.3% | 79.6% |
| 10 km | 2016–2025 | Yalnızca Fire | 29 | 5 | 6 | 40 | 72.5% | 85.3% |
| 10 km | 2016–2025 | Fire + Nuisance Fire | 41 | 5 | 12 | 58 | 70.7% | 89.1% |
| 15 km | 2010–2025 | Yalnızca Fire | 97 | 24 | 19 | 140 | 69.3% | 80.2% |
| 15 km | 2010–2025 | Fire + Nuisance Fire | 141 | 24 | 75 | 240 | 58.8% | 85.5% |
| 15 km | 2000–2025 | Yalnızca Fire | 179 | 55 | 35 | 269 | 66.5% | 76.5% |
| 15 km | 2000–2025 | Fire + Nuisance Fire | 223 | 55 | 204 | 482 | 46.3% | 80.2% |
| 15 km | 2016–2025 | Yalnızca Fire | 58 | 13 | 12 | 83 | 69.9% | 81.7% |
| 15 km | 2016–2025 | Fire + Nuisance Fire | 102 | 13 | 39 | 154 | 66.2% | 88.7% |
| 25 km | 2010–2025 | Yalnızca Fire | 192 | 74 | 35 | 301 | 63.8% | 72.2% |
| 25 km | 2010–2025 | Fire + Nuisance Fire | 318 | 74 | 215 | 607 | 52.4% | 81.1% |
| 25 km | 2000–2025 | Yalnızca Fire | 344 | 167 | 56 | 567 | 60.7% | 67.3% |
| 25 km | 2000–2025 | Fire + Nuisance Fire | 470 | 167 | 551 | 1188 | 39.6% | 73.8% |
| 25 km | 2016–2025 | Yalnızca Fire | 116 | 52 | 18 | 186 | 62.4% | 69.0% |
| 25 km | 2016–2025 | Fire + Nuisance Fire | 242 | 52 | 82 | 376 | 64.4% | 82.3% |
Yalnızca yangınlar sayıldığında insan kaynaklı pay her pencerede %60 ile %73 arasında. %60’ın altına yalnızca “nuisance fire” kayıtları eklendiğinde düşüyor ve nedeni Bilinmiyor sütununda görülüyor: bu kayıtlar çoğunlukla nedeni kaydedilmemiş, söndürülmeden bırakılmış kamp ateşleri; toplamı şişiriyorlar ama nedeni bilinen yıldırım yangını eklemiyorlar. Nedeni bilinen kayıtlar içinde insan kaynaklı pay her yerde %67 ile %89 arasında. 10’da 7 bütün bunların ortasında duruyor.
Bir şüphecinin sorabilecekleri
140 yangının tamamını göster (BCWS kayıtları, Fire türü, Kelowna şehir merkezinin 15 km yakını, 2010–2025; gölgeli satırlar insan kaynaklı 97 yangın)
Kelowna şehir merkezinin 15 km yakınındaki, Fire türündeki BC Wildfire Service kayıtları; 2010–2025 yangın yılları, 4 Kasım 2026’da alındı. Tarihe göre sıralı. Gölgeli satırlar insan kaynaklı 97 yangın. 140. satır (K52283) kayıtlı adında “DUPLICATE” ibaresi taşıyor; iddia 1’deki şüpheci sorularının yanıtlarına bakın.
| # | Yangın no. | Tarih | Neden | Ad ya da konum (kaydedildiği gibi) | Büyüklük (ha) |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | K50032 | 2010-04-24 | İnsan | Behind Wilson Landing fire hall | 0.1 |
| 2 | K50160 | 2010-07-15 | İnsan | Lakeshore Road Kelowna | 9.76 |
| 3 | K50233 | 2010-07-24 | İnsan | Bear Creek | 0.009 |
| 4 | K50237 | 2010-07-25 | Bilinmiyor | Bear Creek / Sailview Bay / 13km S of Bear Creek | 0.9 |
| 5 | K50395 | 2010-08-06 | İnsan | KLO Creek | 0.009 |
| 6 | K50422 | 2010-08-10 | İnsan | KLO Creek | 0.009 |
| 7 | K50425 | 2010-08-10 | İnsan | KLO Creek #2 | 0.009 |
| 8 | K50430 | 2010-08-11 | İnsan | KLO Creek #3 | 0.009 |
| 9 | K50465 | 2010-08-18 | İnsan | Knox Mountain | 0.009 |
| 10 | K50577 | 2010-09-19 | Yıldırım | Bear Creek Prov Park | 0.009 |
| 11 | K50005 | 2011-04-11 | İnsan | Dilworth Mount | 1.5 |
| 12 | K50077 | 2011-06-03 | İnsan | W of Okanagan Lake, Bear Creek and Blue Grouse Rds | 0.009 |
| 13 | K40119 | 2011-07-01 | İnsan | NE of Kelowna Airport | 0.2 |
| 14 | K40125 | 2011-07-02 | İnsan | 1km off Postill Lake Road | 0.009 |
| 15 | K50124 | 2011-07-03 | İnsan | 2446 Reece Road - W Kel | 2 |
| 16 | K50322 | 2011-08-09 | Yıldırım | Myra Bellevue Prov Park | 0.009 |
| 17 | K50303 | 2011-08-10 | Yıldırım | Mount Hayman | 0.009 |
| 18 | K50458 | 2011-08-21 | İnsan | W of W Kelowna | 0.009 |
| 19 | K50603 | 2011-09-05 | Bilinmiyor | Bear Creek Park | 38.8 |
| 20 | K50605 | 2011-09-06 | İnsan | 400 block Westside Road | 0.009 |
| 21 | K50015 | 2012-04-10 | Bilinmiyor | Myra Bellvue | 0.009 |
| 22 | K50065 | 2012-05-13 | İnsan | Blue Grouse Mountain | 0.009 |
| 23 | K50114 | 2012-06-17 | İnsan | Gellatly Rd. and Carrington Rd. | 0.009 |
| 24 | K50140 | 2012-06-30 | Yıldırım | Myra-Bellevue Park | 0.009 |
| 25 | K50165 | 2012-07-09 | Yıldırım | June Springs Rd. | 0.009 |
| 26 | K50167 | 2012-07-09 | Yıldırım | Blue Grouse Mt. | 0.2 |
| 27 | K50351 | 2012-07-27 | Yıldırım | Hill above Wilson Landing (West Kelowna) / Wilsons Landing | 27 |
| 28 | K50515 | 2012-08-10 | Bilinmiyor | Myra Creek | 0.3 |
| 29 | K50532 | 2012-08-12 | İnsan | Bear Creek Rd | 0.3 |
| 30 | K50572 | 2012-08-18 | İnsan | 3 km Chute Lake Rd | 0.009 |
| 31 | K50840 | 2012-09-03 | İnsan | Bear Creek | 0.009 |
| 32 | K50912 | 2012-09-20 | İnsan | Westside Rd | 0.6 |
| 33 | K50914 | 2012-09-21 | İnsan | Black Knight Mtn | 41 |
| 34 | K50941 | 2012-09-28 | İnsan | Carrot Mountain | 0.009 |
| 35 | K50974 | 2012-10-05 | İnsan | The Boulderfields - Kelowna | 0.009 |
| 36 | K50975 | 2012-10-05 | İnsan | Myra Canyon | 0.009 |
| 37 | K50988 | 2012-10-09 | İnsan | Smith Creek | 0.009 |
| 38 | K40035 | 2013-05-01 | İnsan | Glenmore + Carson Rd - Lake Country | 0.3 |
| 39 | K50105 | 2013-06-12 | İnsan | Gellatly Rd | 0.6 |
| 40 | K50221 | 2013-07-20 | İnsan | Kalamoir Park | 0.6 |
| 41 | K40258 | 2013-07-25 | İnsan | 2km N of Kelowna Airport | 3.1 |
| 42 | K50306 | 2013-07-30 | Bilinmiyor | Scenic Road | 0.4 |
| 43 | K40022 | 2014-04-08 | İnsan | Okanagan Centre | 0.5 |
| 44 | K50093 | 2014-05-28 | Yıldırım | Shanks Road | 0.009 |
| 45 | K50180 | 2014-07-02 | Yıldırım | Peterson Rd and Bear Main | 0.009 |
| 46 | K50183 | 2014-07-02 | Yıldırım | 2km Lost Lake Trail | 0.009 |
| 47 | K50192 | 2014-07-02 | Yıldırım | Traders Cove | 0.1 |
| 48 | K50249 | 2014-07-13 | İnsan | Smith Creek | 0.3 |
| 49 | K50273 | 2014-07-15 | İnsan | Mount Boucherie | 7.5 |
| 50 | K50293 | 2014-07-17 | İnsan | Smith Creek | 345 |
| 51 | K50435 | 2014-08-05 | İnsan | Mt Boucherie | 0.2 |
| 52 | K50059 | 2015-05-13 | İnsan | 1 km Myra Canyon FSR | 0.009 |
| 53 | K50139 | 2015-06-16 | İnsan | 1 km Myra FSR | 0.009 |
| 54 | K50161 | 2015-06-26 | Bilinmiyor | Rose Valley Dam | 0.5 |
| 55 | K50389 | 2015-07-19 | Bilinmiyor | Bear Creek Park | 2.5 |
| 56 | K50722 | 2015-08-27 | İnsan | 5km Gillard FSR | 0.009 |
| 57 | K50774 | 2015-10-18 | İnsan | 4km Scotty Creek Road | 0.009 |
| 58 | K50109 | 2016-06-17 | İnsan | Spland Road | 1.5 |
| 59 | K50132 | 2016-06-27 | Yıldırım | Farmers Road | 0.009 |
| 60 | K50324 | 2016-08-08 | Yıldırım | Powers Creek | 0.009 |
| 61 | K50403 | 2016-08-21 | İnsan | Bear Creek | 60.34 |
| 62 | K50478 | 2016-09-25 | İnsan | Towers Ranch Golf Course | 0.009 |
| 63 | K50314 | 2017-06-13 | İnsan | Blue Grouse | 2 |
| 64 | K51448 | 2017-07-30 | İnsan | Knox Mountain | 0.7 |
| 65 | K51771 | 2017-08-17 | Bilinmiyor | Webber Road | 0.009 |
| 66 | K51839 | 2017-08-22 | İnsan | Black Mountain | 2.1 |
| 67 | K52158 | 2017-09-18 | İnsan | Powers Creek | 0.009 |
| 68 | K52163 | 2017-09-18 | İnsan | Glenrosa Telemark Trail | 0.1 |
| 69 | K50406 | 2018-05-26 | İnsan | Mission Hill | 3.5 |
| 70 | K50432 | 2018-05-27 | İnsan | 5km on Gillard FSR | 0.009 |
| 71 | K50460 | 2018-06-02 | İnsan | 1.5 km Gillard FSR | 0.009 |
| 72 | K50548 | 2018-06-17 | Bilinmiyor | Carre Road | 0.009 |
| 73 | K51070 | 2018-07-06 | İnsan | Telemark | 0.009 |
| 74 | K51133 | 2018-07-13 | İnsan | 4km Up Bear Main FSR | 0.009 |
| 75 | K51252 | 2018-07-17 | Yıldırım | Carrot Mountain / Carrot Mtn 1 | 0.1 |
| 76 | K51253 | 2018-07-17 | Yıldırım | Soul Train Summit | 0.009 |
| 77 | K51285 | 2018-07-17 | Yıldırım | Carrot Mtn 3 | 0.009 |
| 78 | K52469 | 2018-07-17 | Yıldırım | Carrot Mountain | 0.2 |
| 79 | K51953 | 2018-07-18 | Yıldırım | Mount Swite | 0.1 |
| 80 | K51369 | 2018-07-20 | İnsan | Knox Mtn | 0.2 |
| 81 | K51497 | 2018-07-27 | İnsan | Yates Rd | 4.8 |
| 82 | K50097 | 2019-04-21 | Bilinmiyor | Bear Main / 3 km Bear Main FSR | 0.009 |
| 83 | K50181 | 2019-05-05 | İnsan | Top of Blue Grouse Mountain | 0.009 |
| 84 | K50344 | 2019-05-23 | İnsan | Blue Grouse Mountain Rd | 0.009 |
| 85 | K50657 | 2019-06-18 | Bilinmiyor | Powers Creek | 0.6 |
| 86 | K50661 | 2019-06-18 | İnsan | Carrington / Carrington Road | 0.1 |
| 87 | K50667 | 2019-06-18 | İnsan | Mt. Swite / Mt. Swite | 0.009 |
| 88 | K50980 | 2019-07-18 | Yıldırım | Medicine Creek | 0.009 |
| 89 | K51753 | 2019-09-08 | Bilinmiyor | Gillard Creek FSR | 0.009 |
| 90 | K50034 | 2020-04-10 | İnsan | E of Law Creek | 0.009 |
| 91 | K50848 | 2020-08-02 | Bilinmiyor | Rose Vally Dam Fire / Rose Valley | 3 |
| 92 | K50444 | 2021-05-01 | İnsan | olk / Old Tolko MIll site | 0.1 |
| 93 | K50480 | 2021-05-09 | İnsan | Westside Road | 0.2 |
| 94 | K50911 | 2021-06-25 | İnsan | LOUIE DRIVE / Louie Drive | 0.009 |
| 95 | K51176 | 2021-07-01 | İnsan | McDougal Creek | 0.009 |
| 96 | K51709 | 2021-07-10 | İnsan | Teltron / Snowsell Creek | 0.2 |
| 97 | K51984 | 2021-07-16 | İnsan | Bear Creek | 0.3 |
| 98 | K52716 | 2021-08-24 | İnsan | Rose Valley Lake | 2.67 |
| 99 | K52723 | 2021-08-24 | İnsan | 7km off the Gillard | 0.1 |
| 100 | K52846 | 2021-09-20 | İnsan | HIDDEN CREEK / Hidden Creek | 0.4 |
| 101 | K50647 | 2022-07-19 | İnsan | Keefe Creek | 2.8 |
| 102 | K51454 | 2022-08-14 | İnsan | Robert Lake | 0.25 |
| 103 | K52332 | 2022-09-08 | İnsan | Blue Grouse Creek | 0.1 |
| 104 | K52450 | 2022-09-17 | Yıldırım | CARROT MOUNTAIN / Carrot Mountain | 0.01 |
| 105 | K52651 | 2022-10-10 | İnsan | June Springs / Klo Creek | 1.5 |
| 106 | K52676 | 2022-10-10 | İnsan | Hidden Creek FSR | 0.009 |
| 107 | K52759 | 2022-10-10 | İnsan | HAYMAN CREEK / Hayman Creek | 2.04 |
| 108 | K52661 | 2022-10-11 | Yıldırım | McDougall Creek / Mcdougall Creek | 2.2 |
| 109 | K52793 | 2022-10-25 | İnsan | Lambly Creek | 0.009 |
| 110 | K50375 | 2023-05-18 | Yıldırım | 2.5 Km off Bear Main FSR | 0.009 |
| 111 | K50607 | 2023-06-03 | İnsan | Gillard FSR 5 Km | 0.009 |
| 112 | K50729 | 2023-06-11 | İnsan | 3 km Bear Creek FSR / 3.5 Km Bear Creek | 0.7 |
| 113 | K51040 | 2023-07-01 | İnsan | Knox Mountain | 6.3 |
| 114 | K51745 | 2023-07-15 | İnsan | McDougall Creek | 0.009 |
| 115 | K52451 | 2023-08-03 | İnsan | 5.5 Gillard FSR | 0.009 |
| 116 | K52767 | 2023-08-15 | Bilinmiyor | McDougall Creek | 13970.4 |
| 117 | K52772 | 2023-08-16 | İnsan | Dilworth Creek | 0.009 |
| 118 | K52808 | 2023-08-17 | Bilinmiyor | WALROY LAKE / Walroy Lake | 733 |
| 119 | K52809 | 2023-08-17 | Bilinmiyor | Porcupine Crescent | 0.009 |
| 120 | K53475 | 2023-11-30 | İnsan | Prather Creek | 0.009 |
| 121 | K50247 | 2024-05-06 | Bilinmiyor | K50247 / Lambly Creek | 0.1 |
| 122 | K50436 | 2024-06-05 | Yıldırım | K50436 / North East of Lambly Creek | 0.009 |
| 123 | K50478 | 2024-06-11 | İnsan | K50478 / McDougall Creek Road | 0.009 |
| 124 | K50516 | 2024-06-17 | Yıldırım | K50516 / Deeper Creek | 0.009 |
| 125 | K51828 | 2024-08-05 | Bilinmiyor | K51828 / Scenic Canyon | 0.03 |
| 126 | K50148 | 2025-04-25 | İnsan | K50148 / Carre Road | 0.1 |
| 127 | K50196 | 2025-05-01 | İnsan | K50196 / Bertram Creek | 0.009 |
| 128 | K50505 | 2025-06-05 | İnsan | K50505 / Mill Creek | 0.5 |
| 129 | K50859 | 2025-07-06 | İnsan | Whelan Creek | 4.9 |
| 130 | K51515 | 2025-08-13 | İnsan | K51515 / Powers Creek | 0.1 |
| 131 | K51519 | 2025-08-13 | İnsan | K51519 / Smith Creek | 0.15 |
| 132 | K51589 | 2025-08-21 | İnsan | K51589 / Hydraulic Creek | 0.02 |
| 133 | K52075 | 2025-09-10 | Bilinmiyor | K52075 / Baldylocks Boulder | 0.009 |
| 134 | K52090 | 2025-09-12 | İnsan | K52090 / 2km Jackpine FSR | 0.1 |
| 135 | K52166 | 2025-09-21 | İnsan | K52166 / 6km up Gillard Creek | 0.009 |
| 136 | K52259 | 2025-10-13 | İnsan | K52259 / Bear Main 0km | 0.64 |
| 137 | K52272 | 2025-10-13 | İnsan | K52272 / Priest Creek | 0.009 |
| 138 | K52274 | 2025-10-15 | İnsan | K52274 / South of Bear Creek | 0.2 |
| 139 | K52277 | 2025-10-16 | İnsan | K52277 / Priest Creek | 0.009 |
| 140 | K52283 | 2025-10-17 | İnsan | K52283 / DUPLICATE -- K52274 -SOUTH OF BEAR CREEK | 0.1 |
Kendiniz yeniden çalıştırın
Bu adres, sitedeki penceredeki insan kaynaklı yangınların sayısını (97) döndürür. Diğer sayılar için FIRE_CAUSE değerini Lightning ya da Unknown yapın; toplam (140) için neden koşulunu kaldırın. Tam listeyi almak için resultType=hits yerine outputFormat=json yazın.
Canlı sorguyu aç (insan kaynaklı 97 yangın) ↗Bu iddianın kaynakları
- BC Wildfire Service, Fire Incident Locations (Historical), BC Data Catalogue 4 Kasım 2026’da alındı
BC genelinde orman yangınlarının yaklaşık %40’ına insan faaliyetleri neden oluyor.
BC genelinde orman yangınlarının yaklaşık %40’ına insan faaliyetleri neden oluyor (BC Wildfire Service, What causes wildfire).
Doğrulama
British Columbia eyaletinin 4 Kasım 2026’da kontrol ettiğimiz “What causes wildfire” sayfasına göre her sezon orman yangınlarının yaklaşık %60’ına yıldırım, yaklaşık %40’ına insan faaliyetleri neden oluyor. Sayfa bunları yaklaşık rakamlar olarak veriyor; çok yıllık bir ortalama vermiyor. Bizim ifademiz, “yaklaşık %40”, sayfayla örtüşüyor. Bundan başka bir iddiada bulunmuyoruz.
İki rakam neden sitede birlikte
Eyalet rakamını bilen bir okur, aksi hâlde 10’da 7’nin bir hata olduğunu düşünürdü. İkisini birlikte göstermek asıl noktayı ortaya koyuyor: bir şehrin yakınında çıkan yangınları çoğunlukla insanlar başlatıyor ve bunlar, bir sensörün bulunabileceği şehrin kenarında başlayan yangınlar.
Bu iddianın kaynakları
1.552 sensör. İlk duvar. Yerleşim bir model.
1.552 sensör. İlk duvar. Yerleşim bir model: kurup test ettikçe konumlar değişebilir. (Not 2: 1.552 sensörlük ağ bizim kendi tasarımımız; 1950–2025 arası BC Wildfire Service yangın kayıtlarına dayanıyor. Henüz sahada test edilmedi.)
Bu bir model sonucu. Bu rakam, Ekim 2026’da kurduğumuz bir yerleşim modelinin (Okanagan Fire Atlas, sürüm 1) çıktısı. Henüz var olan herhangi bir şeyin sayımı değil.
Girdiler, hepsi kamuya açık
| Katman | Yayımlayan | Ne için kullanıldı |
|---|---|---|
| PROT_HISTORICAL_INCIDENTS_SP | BC Data Catalogue (BC Wildfire Service) | Yangınların başladığı yerler, 1950–2025, neden ve büyüklükle |
| PROT_HISTORICAL_FIRE_POLYS_SP | BC Data Catalogue | Haritalanmış yangın sınırları (çalışma alanında 734) |
| PROT_FUEL_TYPE_SP | BC Data Catalogue | Hangi arazinin yanabilir olduğu; yakıt olmayan alanlar ve su hariç tutuldu |
| PROT_WUI_HMN_INTRFCE_BUFFR_SP | BC Data Catalogue | Eyaletin orman-yerleşim ara yüzü (WUI) tampon bölgesi |
| TRIM_EBM_BUILDINGS | BC Data Catalogue | Bina taban alanları; her ağ hücresinden en yakın binaya olan mesafeyi ölçmek için |
| Kelowna Havalimanı hava verileri, 1990–2025 | Environment and Climate Change Canada | Algılama olasılıkları için gündüz ve gece rüzgâr gülü |
Ağ adım adım nasıl kuruldu
- Çalışma alanı: Kelowna şehir merkezi çevresinde 25 km yarıçaplı bir daire.
- Yanabilir arazi: eyalet yakıt haritasında daire içinde kalan ve yakıt olmayan alan ya da su olmayan her hücre. Meyve bahçeleri, tarlalar ve yapılaşmış alanlar yakıt olmayan alan olarak kodlandığı için dışarıda kaldı (çekincelere bakın).
- Ağ: tüm yanabilir arazi üzerinde, komşu sensörler arasında 500 m olan altıgen bir ağ. Duman modelimizde 500 m, rüzgârın tam alt yönündeki bir sensörün tipik bir öğleden sonra yaklaşık 7,5 m²’lik bir yangını gördüğü aralık; ağın tamamı geçmişteki yangın başlangıçlarının 3’te 2’sini 20 dakika içinde algılıyor. Ağın tamamı 6.942 sensör.
- Binalara uzaklığa göre aşamalar: her hücre, haritadaki en yakın binaya olan uzaklığına göre etiketlendi. 1. aşama, bir binanın 1 km yakınındaki tüm sensörler.
- 1. aşamanın sayımı: 1.552 sensör. “İlk duvar” bu. Sensör başına 300 CA$ ile yaklaşık 466.000 CA$’lık donanım.
- Neden önce bu kuşak: aynı yangın kayıtlarında, binaların çevresindeki ilk kilometre 2000’den bu yana tüm yangın başlangıçlarının %47’sini ve 1 ha’ı aşan yangınların %67’sini barındırıyor.
| Aşama | En yakın binaya uzaklık | Sensör | 300 $’dan donanım | 2000–2025 yangın başlangıçlarındaki payı |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 1 km içinde | 1.552 | yaklaşık 466 bin CA$ | %47 |
| 2 | 1 ile 2 km arası | 1.338 | yaklaşık 401 bin CA$ | %25 |
| 3 | 2 ile 5 km arası | 2.896 | yaklaşık 869 bin CA$ | yaklaşık %25, yarısı yıldırım |
| 4 | 5 km’den uzak, daire içinde | 1.156 | yaklaşık 347 bin CA$ | %3 |
| Toplam | 6.942 | yaklaşık 2,1 milyon CA$ | %100 |
Kendimiz belirttiğimiz çekinceler
- Bina katmanı (TRIM) eski ve yoğun banliyölerde seyrek; bu yüzden “bir binaya uzaklık” pratikte kırsal ve banliyö kenarına uzaklık olarak okunuyor. Bu şehrin kenarı, yani bizim istediğimiz yer; ama daha iyi bir bina katmanıyla kesin sayı değişirdi.
- Meyve bahçeleri ve tarım arazileri yanmaz olarak kodlandığı için ağda oralarda düğüm yok. Evlere ulaşan iki yangın, Rose Valley 2009 ve Nighthawk Road 2017, bu nedenle en yakın düğüme 0,9 ve 1,4 km uzaklıkta başladı. Meyve bahçesi kenarına eklenecek birkaç yüz sensör bu boşluğu kapatır; bunlar 1.552’nin içinde değil.
- Ağ düzenli bir ızgara. Gerçek kurulum ev sahiplerine, erişime ve araziye göre şekillenecek; sitenin konumların değişebileceğini söylemesinin nedeni bu.
- Ağla ilgili hiçbir şey sahada test edilmedi.
5 sensör üretildi; yani 1,552 eksi 5, siyah kutudaki 1,547 “kaldı” sayısını verir.
Bu iddianın kaynakları
Modelimizde, yakındaki 11 yangının 8’inde 6 dakika içinde alarm verdi.
Modelimizde, yakındaki 11 yangının 8’inde 6 dakika içinde alarm verdi. 2003’ten bu yana Central Okanagan’daki en büyük 15 yangını, Kelowna Havalimanı kayıtlarından alınan tipik bir yaz öğleden sonrası rüzgârıyla ve her 500 metrede bir sensörle yeniden canlandırdık. Bunların on biri çalışma alanımızın içinde başladı. (Not 3: saha sonucu değil, kendi duman modelimizin sonucu; 2003’ten bu yana Central Okanagan’daki 28 orman yangınını inceledik ve en büyük 15’ini modelledik.)
Bu bir model sonucu. Yangınlar gerçek ve belgelenmiş. Alarm süreleri, iddia 3’teki ağın yerleştirdiği bir sensör için duman modelimizin hesapladığı sürelerdir.
1. adım: incelediğimiz yangınlar
Ekim 2026’da, 2003’ten bu yana Central Okanagan’da çıkan ve kamu kayıtlarından belgeleyebildiğimiz her önemli yangın için bir dosya hazırladık (BC Wildfire Service, Castanet, Global News BC, CBC, Kelowna Daily Courier, KelownaNow, iNFOnews, Penticton Herald, City of Vernon, Central Okanagan Emergency Operations, Firestorm 2003 incelemesi). Her biri için: fark edildiği tarih ve saat, neden, başlangıç yeri, kimin bulduğu, ilk bildirildiğindeki büyüklük, hava durumu, son büyüklük, kaybedilen evler.
Yangın tablolarındaki 27 yangını, başlangıç saatindeki rüzgârla göster
| Yangın | Başlangıç tarihi ve saati | Son büyüklük | Başlangıç saatindeki rüzgâr (m/s) |
|---|---|---|---|
| Okanagan Mountain Park | 2003-08-16, saat 03.00 | 25,912 ha | 0.0 (durgun) |
| Terrace Mountain | 2009-07-18, saat 17.00 | 9,300 ha | 5.6 |
| Glenrosa | 2009-07-18, saat 14.00 | 400 ha | 4.7 |
| Rose Valley | 2009-07-18, saat 19.00 | 200 ha | 1.9 |
| Trepanier / Peachland | 2012-09-09, saat 15.00 | 200 ha | 3.6 |
| Smith Creek | 2014-07-17, saat 13.00 | 340 ha | 4.7 |
| Knox Mountain | 2015-06-21, saat 20.00 | 3 ha | 4.2 |
| Westside Road | 2015-07-21, saat 15.00 | 460 ha | 6.1 |
| Little White Mountain | 2015-08-27, saat 15.00 | 194 ha | 5.8 |
| Nighthawk Rd / Okanagan Centre | 2017-07-15, saat 22.00 | 55 ha, 8 ev | 3.1 |
| Knox Mountain | 2017-07-30, saat 14.00 | 0.75 ha | 2.5 |
| Philpott Road / Joe Rich | 2017-08-24, saat 13.00 | 465 ha | 5.8 |
| Finlay Creek | 2017-09-02, saat 17.00 | 2,224 ha | 7.2 |
| Mount Eneas | 2018-07-17, saat 20.00 | 1,790 ha | 5.8 |
| Goode's Creek | 2018-07-19, saat 15.00 | 1,370 ha | 2.2 |
| Christie Mountain (Penticton) | 2020-08-18, saat 14.00 | 2,122 ha | 0.0 (durgun) |
| White Rock Lake | 2021-07-13, saat 15.00 | 83,047 ha | 2.2 |
| Brenda Creek | 2021-07-14, saat 15.00 | 824 ha | 2.2 |
| Mount Law | 2021-08-15, saat 17.00 | 976 ha | 9.7 |
| Knox Mountain | 2023-07-01, saat 14.00 | 6.5 ha | 9.7 |
| Dilworth rail trail | 2023-07-20, saat 19.00 | 0.05 ha | 1.1 |
| McDougall Creek | 2023-08-15, saat 17.00 | 13,970 ha | 3.1 |
| Walroy Lake (ember start) | 2023-08-17, saat 22.00 | 769 ha | 3.6 |
| McCurdy Rd | 2024-06-14, saat 10.00 | 0.05 ha | 8.9 |
| Glenrosa / Hwy 97 | 2024-08-18, saat 17.00 | 0.1 ha | 9.4 |
| Whelan Creek | 2025-07-06, saat 16.00 | 6 ha | 5.8 |
| Munro Lake / Peachland | 2025-09-25, saat 15.00 | 310 ha | 8.3 |
2. adım: en büyük 15 yangın modelde yeniden canlandırıldı
Son büyüklüğe göre en büyük 15 yangın modele yerleştirildi. Her biri için başlangıç noktası haberlerden ve kurum açıklamalarından tahmin edildi (şehirde birkaç yüz metre, kırsal ormanlık alanda 1 ila 3 km hassasiyetle), 500 m’lik ağdaki en yakın sensör bulundu ve model, o sensör rüzgârın tam alt yönündeyse ince partiküllerde arka plan düzeyinin 25 µg/m³ üzerine çıkışı göreceği ilk dakikayı hesapladı. Rüzgâr her yangın için aynıydı: Kelowna Havalimanı kaydından alınan 3,5 m/s’lik tipik bir yaz öğleden sonrası rüzgârı. Gölgeli satırlar 11’de 8’e sayılanlar.
| Yangın | Yıl | Gerçekte nasıl fark edildi | İlk bildirildiğindeki büyüklük | Son büyüklük | En yakın ağ sensörü | Rüzgâr altındaysa model uyarısı | Sayılıyor mu? |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Okanagan Mountain Park | 2003 | Gece 2 civarında yıldırım; tanıklar düşüşünü gördü | kaydedilmemiş | 25.912 ha, 239 ev | 210 m | 4,5 dk | Evet |
| Glenrosa | 2009 | Bir kereste fabrikası ormancısı yoldan gördü, saat 14.30 civarı | kaydedilmemiş | 400 ha, 4 ev | 189 m | 4,1 dk | Evet |
| Terrace Mountain | 2009 | Kaydedilmemiş, saat 17.30 civarı | kaydedilmemiş | 9.300 ha | 25 km’lik dairenin dışında | Hayır (dışarıda) | |
| Rose Valley | 2009 | Kaydedilmemiş, saat 19.30 civarı | kaydedilmemiş | 200 ha | 917 m (meyve bahçesi hücreleri, düğüm yok) | 16 dk | Hayır (çok uzak) |
| Trepanier | 2012 | Kaydedilmemiş, saat 15.00 civarı | saat 19.00’a kadar 200 ha | 200 ha, 4 ev | 283 m | 5,7 dk | Evet |
| Smith Creek | 2014 | Çim yangını olarak 911 ihbarı, saat 13.20 | yaklaşık 2 ha | 340 ha | 208 m | 4,4 dk | Evet |
| Nighthawk Rd / Okanagan Centre | 2017 | Kaydedilmemiş, akşam, kundaklama | kaydedilmemiş | 55 ha, 8 ev | 1.354 m (meyve bahçesi hücreleri, düğüm yok) | 24 dk | Hayır (çok uzak) |
| Philpott Rd / Joe Rich | 2017 | Kaydedilmemiş, saat 13.30 civarı | aynı gün 300 ha | 465 ha | 242 m | 5,0 dk | Evet |
| Finlay Creek | 2017 | Halkın medyaya gönderdiği fotoğraflar, saat 17.00 civarı | 10 ha | 2.224 ha | 25 km’lik dairenin dışında | Hayır (dışarıda) | |
| White Rock Lake | 2021 | Kaydedilmemiş; ekip ihbardan 30 dk sonra olay yerindeydi | 10 ila 100 ha | 83.047 ha, yaklaşık 90 ev | 25 km’lik dairenin dışında | Hayır (dışarıda) | |
| Mount Law | 2021 | Geçen bir sürücü ağaç tepelerinin tutuştuğunu gördü, saat 17.22 | saat 21.00’e kadar 40 ha | 976 ha, 1 ev | 230 m | 4,8 dk | Evet |
| Knox Mountain | 2023 | Canada Day kalabalığı BCWS uygulamasıyla bildirdi, saat 14.00 civarı | 0,5 ha | 6,5 ha | 222 m | 4,7 dk | Evet |
| McDougall Creek | 2023 | Küçük bir duman bulutu ihbarı, saat 17.59 | 1 ha’dan küçük | 13.970 ha, yaklaşık 190 ev | 236 m | 4,9 dk | Evet |
| Whelan Creek | 2025 | Kaydedilmemiş, saat 16.00 civarı | 4 ila 6 ha | 6 ha | 832 m | 15 dk | Hayır (çok uzak) |
| Munro Lake / Peachland | 2025 | Kaydedilmemiş, öğleden sonra | yaklaşık 70 ha | 310 ha | 25 km’lik dairenin dışında | Hayır (dışarıda) |
3. adım: çalışma alanının içindeki 11 yangın
15 yangının dördü, ağın çizildiği 25 km’lik dairenin dışında başladı: Terrace Mountain 2009, Finlay Creek 2017, White Rock Lake 2021 ve Munro Lake 2025. Bunlar ne lehte ne aleyhte sayılıyor. Geriye 11 yangın kalıyor.
4. adım: alarm verecek olan 8 yangın
11 yangının sekizinde, tahmini başlangıç noktasının 300 m yakınında bir ağ sensörü vardı ve modellenen uyarı 4,1 ile 5,7 dakika arasındaydı: Glenrosa 2009 (189 m, 4,1 dk), Smith Creek 2014 (208 m, 4,4), Okanagan Mountain Park 2003 (210 m, 4,5), Knox Mountain 2023 (222 m, 4,7), Mount Law 2021 (230 m, 4,8), McDougall Creek 2023 (236 m, 4,9), Philpott Road 2017 (242 m, 5,0), Trepanier 2012 (283 m, 5,7). En yavaşı 5,7 dakika; site bunu “6 dakika içinde” diye yuvarlıyor.
Başarısız olan üç yangın: Rose Valley 2009 (917 m, 16 dk) ve Nighthawk Road 2017 (1.354 m, 24 dk), yakıt haritasının yanmaz olarak kodladığı meyve bahçesi arazisinde başladı; bu yüzden ağda orada düğüm yok. Whelan Creek 2025 (832 m, 15 dk) havalimanının doğusundaki kırsal kenarda, iki hücrenin arasında başladı. İddia 3’ün meyve bahçesi kenarına ek düğümler önermesinin nedeni bu üç yangın.
Model ve ayarları
| Ayar | Değer | Neden |
|---|---|---|
| Rüzgâr | 3,5 m/s, “tipik öğleden sonra” | Kelowna Havalimanı’nda yangın sezonu öğleden sonra ortalaması 4,1 m/s; 3,5 biraz temkinli |
| Kararlılık | Pasquill-Gifford B ile C arası | Güneşli öğleden sonra, güçlü karışım |
| Algılama eşiği | Kayan bir taban çizgisinin +25 µg/m³ üzeri | Kelowna’da yaz arka planı 2 ila 6 µg/m³; sensör 1 µg/m³ çözünürlükle ölçüyor, belirtilen tolerans ±10 |
| Emisyon faktörü | Yakıt kilogramı başına 15 g PM2.5 (alevli yanma) | İğne yapraklılar ve çim için yayımlanmış aralık 6 ila 25 g/kg |
| Yangının büyümesi | FBP eğrileri, C-7 çam ve O-1 çim | Kelowna’daki bitki örtülü arazinin %96’sını kapsayan iki yakıt türü |
| Sensör | Rüzgârın tam alt yönünde, yerden 2,5 m yüksekte | Yön için en iyi durum; diğer yönleri tek bir sensör değil, ağ karşılıyor |
| Arazi | Düz, sabit rüzgâr, tek tip yakıt | Bir basitleştirme; %30’dan dik yamaçlar yayılma hızını ikiye katlayabilir |
Model, Briggs kırsal yayılımı ve kaldırma kuvvetiyle yükselme içeren bir Gaussian plume (duman bulutu) modeli; Canadian Forest Fire Behaviour Prediction eğrilerine göre büyüyen bir yangınla besleniyor. Denklem, altı Kelowna hava durumu senaryosu ve bir değerlendiricinin bilmesi gereken varsayımlar dahil tam belgeleri kodla birlikte yayımlanacak.
İkinci çalıştırma: her yangının kendi rüzgârıyla
2. adıma yöneltilebilecek haklı bir itiraz, tek bir öğleden sonra rüzgârının gece 3’te başlayan bir yangına uymayacağı. Bu yüzden 27 yangının hepsini, Kelowna Havalimanı’nda her yangının kendi başlangıç saatinde kaydedilen rüzgârla ve buna uyan kararlılık ve büyüme eğrisiyle de çalıştırdık. Sonuç: 27 yangının 23’ü, 500 m rüzgâr altındaki bir sensörü 10 dakika içinde uyarırdı. Dört istisna rüzgârsız durumlar; orada 500 m’deki bir sensör 12 ila 41 dakika sürüyor. Nottaki “gece ya da durgun havada başlayan yangınlar daha geç algılanır” cümlesinin dayanağı bu.
27 yangınlık çalıştırmayı göster (100, 200 ve 500 m’de uyarı; gölgeli satırlar 500 m’de 10 dakikadan uzun sürüyor)
Gölgeli satırlar 500 m’de 10 dakikadan uzun sürüyor; dördü de rüzgârsız ya da neredeyse rüzgârsız durumlar.
| Yangın | Başlangıç tarihi, saati | Son büyüklük | Rüzgâr (m/s) | 100 m’de uyarı | 200 m’de uyarı | 500 m’de uyarı |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Okanagan Mountain Park | 2003-08-16, saat 03.00 | 25,912 ha | 0.0 (durgun) | 3.5 dk | 6.8 dk | 16.8 dk |
| Terrace Mountain | 2009-07-18, saat 17.00 | 9,300 ha | 5.6 | 2.3 dk | 3.8 dk | 7.3 dk |
| Glenrosa | 2009-07-18, saat 14.00 | 400 ha | 4.7 | 2.8 dk | 4.5 dk | 9.5 dk |
| Rose Valley | 2009-07-18, saat 19.00 | 200 ha | 1.9 | 3.3 dk | 5.5 dk | 12.3 dk |
| Trepanier / Peachland | 2012-09-09, saat 15.00 | 200 ha | 3.6 | 2.8 dk | 4.5 dk | 9.3 dk |
| Smith Creek | 2014-07-17, saat 13.00 | 340 ha | 4.7 | 2.8 dk | 4.5 dk | 9.5 dk |
| Knox Mountain | 2015-06-21, saat 20.00 | 3 ha | 4.2 | 2.0 dk | 3.0 dk | 6.0 dk |
| Westside Road | 2015-07-21, saat 15.00 | 460 ha | 6.1 | 2.0 dk | 3.0 dk | 5.8 dk |
| Little White Mountain | 2015-08-27, saat 15.00 | 194 ha | 5.8 | 2.3 dk | 3.8 dk | 7.5 dk |
| Nighthawk Rd / Okanagan Centre | 2017-07-15, saat 22.00 | 55 ha, 8 ev | 3.1 | 2.3 dk | 3.8 dk | 7.3 dk |
| Knox Mountain | 2017-07-30, saat 14.00 | 0.75 ha | 2.5 | 2.5 dk | 4.5 dk | 9.5 dk |
| Philpott Road / Joe Rich | 2017-08-24, saat 13.00 | 465 ha | 5.8 | 2.3 dk | 3.8 dk | 7.5 dk |
| Finlay Creek | 2017-09-02, saat 17.00 | 2,224 ha | 7.2 | 1.0 dk | 1.8 dk | 3.3 dk |
| Mount Eneas | 2018-07-17, saat 20.00 | 1,790 ha | 5.8 | 2.0 dk | 3.0 dk | 5.8 dk |
| Goode's Creek | 2018-07-19, saat 15.00 | 1,370 ha | 2.2 | 2.5 dk | 4.5 dk | 9.5 dk |
| Christie Mountain (Penticton) | 2020-08-18, saat 14.00 | 2,122 ha | 0.0 (durgun) | 3.5 dk | 11.8 dk | 41.3 dk |
| White Rock Lake | 2021-07-13, saat 15.00 | 83,047 ha | 2.2 | 2.5 dk | 4.5 dk | 9.5 dk |
| Brenda Creek | 2021-07-14, saat 15.00 | 824 ha | 2.2 | 2.5 dk | 4.5 dk | 9.5 dk |
| Mount Law | 2021-08-15, saat 17.00 | 976 ha | 9.7 | 1.0 dk | 1.8 dk | 3.0 dk |
| Knox Mountain | 2023-07-01, saat 14.00 | 6.5 ha | 9.7 | 1.0 dk | 1.8 dk | 3.0 dk |
| Dilworth rail trail | 2023-07-20, saat 19.00 | 0.05 ha | 1.1 | 5.0 dk | 10.3 dk | 26.5 dk |
| McDougall Creek | 2023-08-15, saat 17.00 | 13,970 ha | 3.1 | 2.5 dk | 4.3 dk | 9.3 dk |
| Walroy Lake (ember start) | 2023-08-17, saat 22.00 | 769 ha | 3.6 | 2.0 dk | 3.8 dk | 7.0 dk |
| McCurdy Rd | 2024-06-14, saat 10.00 | 0.05 ha | 8.9 | 1.0 dk | 1.8 dk | 3.0 dk |
| Glenrosa / Hwy 97 | 2024-08-18, saat 17.00 | 0.1 ha | 9.4 | 1.0 dk | 1.8 dk | 3.0 dk |
| Whelan Creek | 2025-07-06, saat 16.00 | 6 ha | 5.8 | 2.3 dk | 3.8 dk | 7.5 dk |
| Munro Lake / Peachland | 2025-09-25, saat 15.00 | 310 ha | 8.3 | 1.0 dk | 1.8 dk | 3.3 dk |
Düzeltme geçmişi
1 ve 2 Kasım 2026’da sitedeki rakamları modele ve birincil verilere karşı denetlettik. Üç rakam düzeltildi: “11 büyük yangının 9’u”, 11’de 8 oldu (tablonun yeniden sayımı); “28 gerçek Okanagan yangınını modelledik”, 15 modellendi, 28 incelendi oldu; “o saatin rüzgârıyla yeniden canlandırıldı”, “tipik bir yaz öğleden sonrası rüzgârıyla” oldu, çünkü 15 yangınlık çalıştırmada her yangın için tek bir rüzgâr kullanıldı.
Bir şüphecinin sorabilecekleri
Bu iddianın kaynakları
- BC Wildfire Service, Fire Incident Locations (Historical)
- Environment and Climate Change Canada, Kelowna Havalimanı saatlik verileri
- Canadian Forest Fire Behaviour Prediction System (Forestry Canada, 1992)
- Her yangın dosyası için haber ve kurum kaynakları: talep üzerine verilir
- Model kodu, proje deposuyla birlikte yayımlanacak
Smith Creek 2014: saat 13.20, yaklaşık 2 hektar, 75 tenis kortu, 4,5 dakika.
Smith Creek yangını 2014’te saat 13.20’de bir çim yangını olarak ihbar edildi ve acil durum merkezi açıldığında yaklaşık 2 hektara (yaklaşık 75 tenis kortu) ulaşmıştı. Modelde en yakın sensör onu dört buçuk dakikada, henüz bir tenis kortundan küçükken görecekti.
Kayıt
| Olgu | Kaynak | Ne diyor |
|---|---|---|
| 17 Temmuz 2014, saat 13.20 civarında çim yangını olarak ihbar edildi | iNFOnews, 17 Temmuz 2014 | Yangın saat 13.20 civarında, West Kelowna’da Smith Creek Road’un yukarısında bir çim yangını olarak ihbar edildi |
| Acil Durum Operasyon Merkezi devreye girdiğinde yaklaşık 2 hektar | ArmchairMayor.ca, 17 Temmuz 2014 | Central Okanagan Acil Durum Operasyon Merkezi, yangın yaklaşık iki hektara ulaştığında devreye girdi; ardından tahliyeler geldi |
| Son büyüklük 340 ha; yaklaşık 2.500 kişi tahliye edildi | BC Wildfire Service kayıtları; haber kayıtları | West Kelowna, 2014 |
Hesap
- 1 hektar 10.000 m²’dir; yani 2 hektar 20.000 m².
- Bir çiftler tenis kortu 23,77 m’ye 10,97 m’dir, yani 260,8 m².
- 20.000 bölü 260,8, 76,7 kort eder. Site aşağı yuvarlayıp “yaklaşık 75” diyor.
Model sonucu
500 m’lik ağda, Dixie Road’un yukarısındaki tahmini başlangıç noktasına en yakın sensör 208 m uzakta. Tipik öğleden sonra rüzgârıyla model bu sensörü 4,4 dakikada uyarıyor; site bunu dört buçuk diye yuvarlıyor. Yangın 4,4 dakikada ne büyüklükte? Bu, hangi büyüme eğrisinin geçerli olduğuna bağlı; bu yüzden makul olan üçünü de veriyoruz. Alan kabaca zamanın karesiyle büyür; bu yüzden her değer, FBP tablosundaki 5 dakikalık alanın (4,4 ÷ 5)² ile ölçeklenmiş hâli.
| Büyüme eğrisi (FBP, 12 km/sa rüzgâr) | 5 dk’daki alan | 4,4 dk’daki alan | Tenis kortu (261 m²) |
|---|---|---|---|
| C-7 çam ve köknar, öğleden sonra | 9 m² | yaklaşık 7 m² | 0,03 |
| Yatık çim, öğleden sonra | 26 m² | yaklaşık 20 m² | 0,08 |
| Ayakta kurumuş çim, öğleden sonra | 135 m² | yaklaşık 105 m² | 0,4 |
Her eğride yangın, modellenen uyarı anında bir tenis kortunun çok altında; acil durum merkezi açıldığında ise yaklaşık 75 kort büyüklüğündeydi. Karşılaştırma, yangın hangi yakıtta yanıyor olursa olsun geçerli.
Bir şüphecinin sorabilecekleri
Bu iddianın kaynakları
Duman ne kadar hızlı ve ne kadar geniş yayılır.
Ne kadar hızlı olduğu rüzgâra bağlı: bir yaz öğleden sonrası 500 metre birkaç dakika sürer, orman yangınlarını büyüten rüzgârlarda ise yaklaşık bir dakika. Duman ilerledikçe yayılır ve bir buluta dönüşür. Yangından iki metre uzakta bir kapı genişliğindedir; 500 metre ötede yaklaşık 200 metre genişliğinde bir buluttur.
Rüzgâr rakamları
Kelowna Havalimanı saatlik gözlemleri, Mayıs–Eylül, 2019–2025 (25.644 gözlem, Environment and Climate Change Canada istasyonu 48369): yaz ortalama rüzgârı 2,6 m/s, öğleden sonra ortalaması 4,1 m/s, gece ortalaması 1,6 m/s, saatlerin %12’si rüzgârsız. Kayıtlardaki her yıkıcı ilerleyiş, yamaçlarda 14 ila 19 m/s’lik ani rüzgârlarla birlikte 7 ila 10 m/s’lik sürekli vadi rüzgârında yaşandı: 22 Ağustos 2003’te Okanagan Mountain Park, 15 Ağustos 2021’de White Rock Lake, 17 Ağustos 2023’te McDougall Creek.
| Koşul | Rüzgâr | Dumanın 500 m gitme süresi | Sitedeki ifade |
|---|---|---|---|
| Modelin “tipik öğleden sonrası” | 3,5 m/s | 2,4 dakika | birkaç dakika |
| Kelowna yangın sezonu öğleden sonra ortalaması | 4,1 m/s | 2,0 dakika | birkaç dakika |
| Orman yangınını büyüten rüzgâr, alt uç | 7 m/s | 71 saniye | yaklaşık bir dakika |
| Orman yangınını büyüten rüzgâr, üst uç | 10 m/s | 50 saniye | yaklaşık bir dakika |
| Yaz ortalaması, tüm saatler | 2,6 m/s | 3,2 dakika | yine birkaç dakika |
Gidiş süresi, mesafenin rüzgâr hızına bölünmesidir. İddia 4’teki model uyarı süreleri daha uzun (200 ila 300 m’de 4 ila 6 dakika), çünkü yangının büyüyüp yeterince duman üretmesi için gereken süreyi ve sensördeki 10 dakikalık ortalamayı da içeriyor.
Genişlik rakamları
Bir Gaussian plume modelinde yanlara yayılmayı havanın kararlılığı belirler. Briggs kırsal katsayıları, herhangi bir mesafede duman bulutu genişliğinin standart sapmasını (sigma-y) verir. Pratik bir “bulut genişliği” dört sigma-y’dir: yoğunluğun en az eksen değerinin yedide biri olduğu kuşak. Gölgeli satırlar modelin tipik öğleden sonrası.
| Kararlılık sınıfı | Tipik koşullar | 500 m’de sigma-y | 500 m’de genişlik | 2 m’de genişlik |
|---|---|---|---|---|
| A | Çok kararsız, sıcak ve güneşli, hafif rüzgâr | 107 m | 429 m | 1,8 m |
| B | Kararsız, güneşli öğleden sonra | 78 m | 312 m | 1,3 m |
| C | Hafif kararsız, güneşli ve esintili | 54 m | 215 m | 0,9 m |
| D | Nötr, kapalı ya da rüzgârlı | 39 m | 156 m | 0,6 m |
| E | Hafif kararlı, akşam | 29 m | 117 m | 0,5 m |
| F | Kararlı, açık ve durgun gece | 20 m | 78 m | 0,3 m |
Esintili, güneşli bir öğleden sonra (B ile C sınıfı arası) bulut 500 m’de 215 ila 312 m genişliğinde. “Yaklaşık 200 metre” bunun temkinli ucu. Yangından 2 m uzakta aynı hesap 0,9 ila 1,3 m veriyor; bir kapı genişliği. Kararlı akşam havasında bulut daha dar, 500 m’de yaklaşık 120 m; akşam yangınlarının bir ağ için daha zor olmasının bir nedeni daha.
Bir şüphecinin sorabilecekleri
Bu iddianın kaynakları
Sensör neyi okur ve nasıl bildirir.
Bir sensör duman partiküllerini üç boyutta sayar; ikinci bir çip yangının saldığı gazları, sıcaklığı ve nemi okur. Yangın bunların hepsini birlikte değiştirir, toz yalnızca birini; kartın üzerindeki küçük bir model de ikisini birbirinden ayırır. Uyarısını uydu üzerinden gönderir ve kendini güneşle şarj eder.
Takılı parçalar
| İddia | Parça | Ne yapar | Nasıl doğrulanır |
|---|---|---|---|
| Partikülleri üç boyutta sayar | Bosch BMV080 | PM1, PM2.5 ve PM10’u µg/m³ cinsinden, 1 µg/m³ çözünürlükle bildirir | Bosch veri sayfası; saha testi videosundaki ölçümler |
| Gazları, sıcaklığı, nemi okur | Bosch BME688 (SparkFun kartı) | Kiloohm cinsinden gaz direnci, sıcaklık, bağıl nem, basınç | Bosch veri sayfası; saha testi videosundaki gaz ölçümü |
| Kartın üzerinde küçük bir model | Proje yazılımını çalıştıran Arduino Nano ESP32 | Veri paketini hazırlar; algılama kuralı tek bir sayıya değil, ölçümler arasındaki örüntüye bakar | GitHub’daki yazılım |
| Uydu üzerinden gönderir | Uydu hizmetli Blues Notecard | Paketi WiFi ya da mobil kapsama olmadan gönderir | Notecard belgeleri; saha testindeki üç dakikalık varış |
| Güneşle şarj olur | Güneş paneli ve pil | Kartı şebeke bağlantısı olmadan çalışır durumda tutar | Ana sayfadaki cihaz tanıtım videosu |
Her parça ana sayfadaki cihaz tanıtım videosunda gösteriliyor ve adıyla anılıyor (2:12). Parçaları taşıyan özel devre kartını ekip tasarladı; ilk beşi 2026’da üretildi.
İfadeyle ilgili bir not
“Kartın üzerindeki küçük bir model ikisini birbirinden ayırır” ifadesi, üzerinde çalıştığımız algılama kuralını anlatıyor: her düğüm için kayan bir taban çizgisi, +10 µg/m³’te ön uyarı, 60 saniye süren +25 µg/m³’te uyarı; bu uyarı PM1/PM2.5 oranı, gazda bir artış, komşu bir düğüm ya da üç dakikadan uzun süren kalıcılıkla doğrulanır. Yanlış alarm oranı henüz bir sezon boyunca ölçülmedi; bu ölçüm (nedenleriyle birlikte düğüm-gün başına alarm) yayımlanacaklar listesinde.
Bu iddianın kaynakları
Saha testi ölçümleri.
İlk saha testi, Okanagan Gölü, Kelowna, 2026 sonbaharı. Tek bir sensör, iki metre ötede küçük ve kontrollü bir ateş. Ateşten önce: PM1 2, PM2.5 4, PM10 4 µg/m³, gaz 54,76 kΩ. Ateşten sonra: PM1 19, PM2.5 42, PM10 58 µg/m³, gaz 28,25 kΩ. Yangın algılandı.
Rakamlar nereden geliyor
Doğrudan ana sayfadaki saha testi videosunda ekrandan okunuyor (1:26). Video, ateşin yakılmasından ölçümlerin gelmesine kadar kesintisiz.
| Video zamanı | Ne gösteriliyor | Ölçüm |
|---|---|---|
| 0:01 | Ateşten önceki taban değer, dizüstü bilgisayarda | PM1 2, PM2.5 4, PM10 4 µg/m³; gaz 54,76 kΩ |
| 0:27 | Kaan, sensörün iki metre yakınında küçük bir test ateşi yakıyor | |
| 0:34 | Sensör on dakikalık ölçüm topluyor ve uydu üzerinden gönderiyor | |
| 0:57 | Gönderimden üç dakika sonra ölçümler ekranda | |
| 1:11 | Ateşten sonraki ölçümler | PM1 19, PM2.5 42, PM10 58 µg/m³; gaz 28,25 kΩ |
PM2.5, 38 µg/m³ arttı; bu, modelin +25 µg/m³’lük uyarı eşiğinin üzerinde. Gaz direnci 54,76’dan 28,25 kΩ’a düştü; BME688’de direncin düşmesi havada daha fazla yanma gazı olduğu anlamına gelir. Bu, algılama kuralının baktığı ikinci sinyal.
Bu test neyi gösteriyor, neyi göstermiyor
- Açık havada tek bir gerçek sensör, tek bir gerçek ateş; ölçümler uydu üzerinden gidip üç dakikada ulaşıyor. Zincirin baştan sona çalıştığını gösteriyor.
- Bir mesafe testi değil. Sensör ateşten iki metre uzaktaydı. 500 m’lik yerleşim bir sonraki test.
- Bir yanlış alarm testi değil. O gün mangal, odun sobası ya da tozla karşılaştırma yapılmadı.
- Ateşten önceki 2 ila 4 µg/m³’lük arka plan, modelde kullanılan Kelowna temiz hava arka planıyla (2 ila 6 µg/m³) örtüşüyor.
Bu iddianın kaynakları
5 üretildi, 2 çevrimiçi, 3 ev sahibi bekliyor, 1,547 kaldı.
5 üretildi. 2 çevrimiçi. 3 ev sahibi bekliyor. 1,547 kaldı.
4 Kasım 2026 itibarıyla proje kayıtları. Özel kart üzerinde beş sensör üretildi. Kelowna’da iki sensör kurulu ve veri gönderiyor; ölçümleri kovan üzerinden herkese açık. Hazır olan üç sensör, onları barındıracak birilerini bekliyor. 1,552 eksi 5, 1,547 eder. “Çevrimiçi” sayısının canlı kaynağı kovan; bir sensör açıldığında ya da kapandığında sitedeki sayı da onu izler.
Sitedeki diğer tarihler ve dönemler
| İfade | Anlamı | Kontrol |
|---|---|---|
| “Okanagan’daki 75 yıllık orman yangınları”, “1950–2025” | Ağ için kullanılan BC Wildfire Service geçmiş olaylar katmanının kapsadığı dönem | 2025 eksi 1950, 75 eder |
| “2003’ten bu yana” | Dosya setinin ilk yılı; Okanagan Mountain Park 2003, günümüz için referans yangın | İddia 4 |
| “2023 yangın sezonunun ardından” | Projenin başladığı zaman; McDougall Creek yangını Ağustos 2023’teydi | Proje kaydı |
Bu iddianın kaynakları
Zayıf noktalar, güçlü olanlar kadar özenle sıralandı.
- 4 ila 6 dakikalık rakamın sahada bir dayanağı yok. Bir duman bulutu modelinden geliyor. Literatürde bulduğumuz tek üretici saha testinde duman, farklı bir sensör ve eşikle, 33 ila 56 m uzaktaki sensörlere 15 ila 25 dakikada ulaştı. 10 m²’nin altındaki on tanıklı yakmada 200 m’deki bir düğümün 6 dakika içinde uyarı vermesi bu soruyu kapatırdı.
- Gece ve durgun hava. Durgun bir gecede duman cephesi 10 dakikada yaklaşık 34 m’ye, bir saatte 120 m’ye ulaşıyor. 500 m’lik bir ağ gündüz aracıdır; modeldeki patika başları ve dere yatakları için 150 m’lik aralık bunun yanıtı ve 1.552’nin içinde değil.
- Başlangıç noktaları tahmindir; şehirde birkaç yüz metre, kırsal ormanlık alanda 1 ila 3 km hassasiyetle.
- Havalimanı rüzgârı bölgeseldir. Havalimanı yangınların çoğuna 10 ila 30 km uzakta ve vadi tabanında.
- 28’e karşı 27 incelenen yangın. İddia 4’e bakın.
- Yere yakın kalan duman oranı (alevli yanmada %15), kararlı gecelerdeki algılamanın neredeyse tamamını belirleyen, yargıya dayalı bir parametre. Yakma programının ölçmesi gereken ilk şey bu.
- Yanlış alarmlar henüz bir sezon boyunca ölçülmedi.
- Bina katmanı eski ve banliyölerde seyrek; daha iyi bir katmanla 1.552 değişirdi.
Bütün kaynaklar, tek bir yerde.
Kamu verileri
Haber ve kurum kayıtları
Donanım
- Bosch BMV080 iddia 7
- Bosch BME688 iddia 7
- Blues Notecard iddia 7
Kendi dosyalarımız
Bir hata mı buldunuz? hello@wildfirealarm.org adresine yazın. Düzeltmeler bu sayfada tarihleriyle listelenir.